چه چیزی باعث تورم مچ پا و پاها می‌شود؟

علل تورم مچ پا و پاها

ممکن است پاها و مچ پا به دلایل مختلفی متورم شود که مهمترین این علل عبارتند از:

• عوارض بارداری

مقداری تورم در دوران بارداری طبیعی است. اما اگر به طور ناگهانی مچ پا و پاها دچار متورم شود و یا تورم زیاد باشد، ممکن است نشانه پره اکلامپسی یا فشار خون بالا باشد. پره اکلامپسی (مسمومیت بارداری) و فشار خون بالا هر دو شرایط بسیار جدی و خطرناکی هستند که می‌توانند در نیمه دوم بارداری یا کمی پس از زایمان رخ دهند. در صورت شدید بودن ورم یا علائم دیگری مانند درد شکم، سردرد، عدم دفع ادرار، حالت تهوع و استفراغ یا تغییرات بینایی، فوراً ببه پزشک مراجعه کنید.

• آسیب پا یا مچ پا

یکی از دلایل تورم مچ پا و پاها آسیب دیدگی این ناحیه است. شایع‌ترین آسیبی که می‌تواند باعث تورم در مچ پا شود، پیچ خوردگی است که باعث کشش بیش از حد رباط های مچ پا می شود.

برای کاهش تورم ناشی از پیچ خوردگی، از راه رفتن روی مچ پا یا پای آسیب دیده خودداری کنید. می توانید از بسته‌های یخ برای کاهش تورم استفاده کنید یا محل آسیب دیده را با بانداژهای فشاری ببندید و پاری آسیب دیده را روی چهارپایه یا بالش نگه دارید. اگر این درمان ها کمکی به کاهش تورم و درد نکرد حتما به پزشک مراجعه کنید.

• لنف اِدم

به تجمع مایع لنفاوی در بافت‌ها لنف اِدم می گویند. این عارضه اغلب به دلیل عدم وجود غدد لنفاوی یا مشکلات عروق لنفاوی یا پس از برداشتن غدد لنفاوی رخ میدهد. لنف ادم یکی از عوارض شاع پرتودرمانی و جراحی برداشتن غدد لنفاوی است.

• نارسایی وریدی

تورم در مچ پا و پاها اغلب از علائم اولیه نارسایی وریدی است که در آن رگ‌های پاها برای بازگرداندن خون به قلب با مشکل مواجه هستند. نارسایی مزمن وریدی می‌تواند منجر به تغییرات پوستی، زخم‌های پوستی و حتی عفونت شود.

• عفونت

تورم در پاها و مچ پا می‌تواند نشانه عفونت باشد. افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی یا سایر مشکلات عصبی پا، در معرض خطر بیشتری برای عفونت پا هستند. اگر دیابت دارید، باید هر روز پاهایتان را بررسی کنید که دچار تاول یا زخم نشده باشد زیرا آسیب عصبی ناشی از مشکلات عصبی و دیابت، می‌تواند احساس درد را کاهش دهد و فرد متوجه زخم یا تاول در پا نشود.

اگر متوجه تورم پا یا تاولی شدید که به نظر عفونی می‌رسد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. به یاد داشته باشید که عدم اقدام به موقع درمانی می تواند تبعات جدی داشته باشد.

• جاذبه

جالب است که جاذبه می تواند باعث تورم در پاها و مچ پا شود. ممکن است مایعات در اثر جاذبه در قسمت پایین پاها جمع شوند و در نهایت منجر به تورم شوند.

• هورمون‌ها

تغییرات هورمونی، مانند تغییراتی که ممکن است در دوران بارداری، قاعدگی یا یائسگی ایجاد شود، می‌تواند جریان خون به قسمت پایین پاها و سایر اندام‌ها، بویژه اندام های تحتانی را کُند کند. این امر می‌تواند باعث تورم مچ پاها شود.

• فلبیت

فلبیت نوعی التهاب وریدی است که باعث خارش، قرمزی، درد پوست و تورم پاها می شود. این بیماری بیشتر در افراد مبتلا به واریس دیده می شود.

• هوای گرم

گرمای هوا می تواند باعث انبساط رگ ها خونی و در نتیجه تورم مچ پا و پاها شود.

• لخته خون

لخته‌های خونی که در رگ‌های پاها تشکیل می‌شوند، می‌توانند جریان بازگشت خون از پاها به قلب را متوقف کنند. توقف جریان خون در این ناحیه ممکن است باعث تورم در مچ پا و پاها شود. لخته‌ها ممکن است به صورت سطحی و در رگ‌های زیر پوست باشند یا  به صورت عمقی (ترومبوز ورید عمقی) باشند.

لخته‌های عمیق می‌توانند یک یا چند رگ اصلی پاها را مسدود کنند. جدا شدن لخته های خونی و حرکت آنها به سمت قلب یا ریه ها، بساری خطرناک است و حتی ممکن است باعث مرگ شود.

هشدار

اگر یک پای شما دچار تورم است و همزمان دچار درد، تب خفیف و تغییر رنگ در قسمت متورم پا شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

• بیماری‌های قلبی، کبدی یا کلیوی

گاهی اوقات تورم می‌تواند نشانه وجود مشکلات دیگری باشد از جمله:

• نارسایی قلبی

ورم مچ پا در عصر، می‌تواند نشانه‌ای از احتباس نمک و آب در بدن به دلیل نارسایی قلبی در سمت راست باشد.

• بیماری کلیوی

وقتی کلیه به درستی کار نمی‌کنند، مایعات می‌توانند در بدن تجمع پیدا کرده و باعث تورم شوند.

• بیماری کبدی

بیماری های کبدی می‌توانند بر تولید پروتئینی به نام آلبومین که توسط کبد تولید می شود تأثیر بگذارند. آلبومین پروتئینی است که از نشت خون از رگ های خونی به بافت اطراف جلوگیری می کند. عدم تولید آلبومین کافی می‌تواند منجر به نشت مایعات شودو بدلیل جاذبه این مایعات اضافی در پاها، مچ پا و گاهی اوقات حتی در شکم و سینه جمع شوند.

هشدار

اگر تورم با علائم دیگری از جمله خستگی، کاهش اشتها و افزایش وزن همراه باشد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. اگر احساس تنگی نفس، درد، فشار یا گرفتگی قفسه سینه داشتید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

• عوارض جانبی داروها

بسیاری از داروها می‌توانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث تورم در مچ پا و پاها شوند از جمله:

• هورمون‌هایی مانند استروژن که در قرص‌های ضدبارداری خوراکی و درمان جایگزینی هورمون وجود دارند و داروهای حاوی تستوسترون
• مسدودکننده‌های کانال کلسیم که برای درمان فشار خون استفاده می شوند مانند آملودیپین (نورواسک)، دیلتیازم (کاردیزم، کارتیا، دیلاکور، دیلتیا، تیازاک)، فلودیپین (پلندیل)، نیفدیپین (آدالات، افدیتاب، نیفدیاک، نیفدیکال، پروکاردیا) و وراپامیل (کالان، کاورا-اچ‌اس، ایزوپتین، ایزوپتین SR، ورلان)
• استروئیدها، از جمله استروئیدهای آندروژنی و آنابولیک، و کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزون
• داروهای ضد افسردگی از جمله سه حلقه‌ای‌ها، مانند آمیتریپتیلین (الاویل، اندپ، واناتریپ)، دزیپرامین (نورپرامین) و نورتریپتیلین (آونتیل، پاملور) و مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAO) مانند فنلزین (ناردیل) و ترانیل سیپرومین (پارنات)
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
• داروهای درمان دیابت