علائم و علل گردش خون ضعیف در پاها چیست و چگونه میتوان آن را برطرف کرد؟
بدن ما خون، اکسیژن و مواد مغذی را از طریق سیستم گردش خون به تمام سلول ها منتقل می کند. اگر رگهای خونی در یک ناحیه بسته، سفت یا باریک شوند، گردش خون در آنجا ضعیف می شود و معمولاً با علائمی خودش را نشان میدهد. بعنوان مثال گردش خون ضعیف در پاها میتواند باعث سردی، تغییر رنگ یا بیحسی پاها شود.
گردش خون ضعیف میتواند دلایل زیادی داشته باشد مانند ابتلا به بیماری زمینه ای که نیاز به درمان دارد مانند رینود اولیه.
گرم ماندن، فعال بودن، پوشیدن جورابهای فشاری وعدم مصرف کافئین، الکل و نیکوتین و مدیریت استرس ممکن است به تسکین علائم گردش خون ضعیف در پاها کمک کنند. با این حال، به یاد داشته باشید که بهترین کار مراجعه به پزشک و درمان علتی است که باعث ضعف گردش خون شده است.
علائم گردش خون ضعیف در پاها
افرادی که گردش خون ضعیفی دارند ممکن است متوجه شوند که پاهایشان سرد یا بیحس است. همچنین ممکن است متوجه تغییر رنگ آنها شوند. پاها ممکن است قرمز، آبی، بنفش یا سفید شوند.
در برخی افراد این علائم ممکن است در موقعیتهای خاص مانند زمانی که برای مدت طولانی بیحرکت بنشینند یا در هوای سرد بیرون بروند، بدتر شوند. اما در برخی نیز، این علائم ممکن است ثابت باشند یا به دلیل یک بیماری زمینهای تشدید شوند.
به طور کلی گردش خون ضعیف در پاها خودش را با علائم زیر نشان میدهد:
- سردی و بی حسی پاها
- تغییر رنگ پاها
- خشکی یا ترک خوردگی پوست
- ریزش مو در پاها
- ناخنهای ضعیف پا
- بهبود آهسته زخم ها
علل زمینهای
بیماری های زمینه ای از مهمترین دلایلی هستند که باعث گردش خون ضعیف می شوند از جمله بیماری های زیر:
بیماری رینود
سندروم یا بیماری رینود باعث میشود رگهای خونی در هنگام سرما یا گاهی اوقات در هنگام استرس تنگ شوند. این امر میزان جریان خون به انگشتان دست و پا را محدود میکند و به ندرت، ممکن است نواحی دیگری مانند بینی و گوشها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
علائم بیماری رینود عبارتند از:
- سفید یا آبی شدن انگشتان دست یا پا
- سردی اندامها
- درد
- بیحسی
- سوزن سوزن شدن
- احساس سوزش
آکروسیانوز
آکروسیانوز یک بیماری نادر است و تا حدودی مشابه پدیده رینود است. آکروسیانوز وضعیتی است که باعث میشود اندامها مانند انگشتان پا، آبی شوند. این اتفاق زمانی رخ میدهد که رگهای خونی منقبض میشوند و مانع از جریان خون و اکسیژن در آن قسمت از بدن می شوند.
علائم اصلی آن عبارتند از:
- آبی شدن انگشتان دست یا پا
- سردی و رطوبت پوست
- تورم
- نبض معمولی
دو نوع آکروسیانوز وجود دارد: اولیه و ثانویه. آکروسیانوز اولیه به خودی خود رخ میدهد و معمولاً هر دو طرف بدن را تحت تأثیر قرار میدهد.
آکروسیانوز ثانویه اغلب فقط یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند در نتیجه بسیاری از بیماریها از جمله اختلالات خوردن، اختلالات خونی و بیماریهای ژنتیکی ایجاد شود.
دیابت
یکی دیگر از بیماری های زمینه ای که ممکن است باعث گردش خون ضعیف در پاها شود، دیابت است. افراد مبتلا به دیابت، به دلیل بالا بودن طولانی مدت سطح گلوکز (قند) خون، در معرض آسیب دیدگی رگ های خونی قرار دارند.
خطر ضعیف شدن گردش خون در پاها و زخم های پایی که بهبود نمی یابند در مبتلایان به دیابتی که تحت درمان نیستند، بسیار بالا و جدی است.
متخصصان توصیه اکید می کنند که افراد مبتلا به دیابت سالانه معاینه پا انجام دهند تا از عدم گردش خون ضعیف، زخم یا نوروپاتی مطمئن شوند.
تصلب شرایین
در اثر سفت شدن شریان ها که به آن تصلب شرایین می گویند، جریان خون دشوار و کُند می شود. این مشکل یکی دیگر از علل احتمالی گردش خون ضعیف در پاها است. سفت شدن دیواره رگ ها همیشه علائم ندارد اما در برخی افراد ممکن است با علائمی همراه باشد. علائم در افراد مختلف متفاوت است و به اینکه کدام شریانها تحت تأثیر این بیماری قرار گرفته اند بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- احساس فشار در قفسه سینه
- تنگی نفس
- ضربان قلب نامنظم
- ضعف
- مشکلات تنفسی
- گیجی
بیماری شریان محیطی
اگر تصلب شرایین درمان نشود، میتواند تبدیل به بیماری شریان محیطی (PAD) شود. PAD بدلیل تجمع پلاک ها در شریان ها ایجاد می شود. این شرایط میتواند جریان خون را کاهش داده یا حتی متوقف کند و منجر به مرگ بافت و احتمالاً قطع عضو شود.
علائم بیماری شریان محیطی عبارتند از:
- درد پا
- ضعف در پاها
- گرفتگی پا
- رشد نکردن ناخنهای پا
- رنگپریدگی یا کبودی پا
عوامل خطر
عواملی که احتمال گردش خون ضعیف را افزایش میدهند عبارتند از:
- سیگار کشیدن
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- مصرف کافئین و الکل
- استرس
آیا میدانید
سیگار کشیدن میتواند با تأثیر بر سیستم قلبی عروقی، جریان خون را کاهش دهد و خطر تصلب شرایین و PAD را افزایش دهد.
علاوه بر این، سیگار کشیدن یک عامل خطر برای نوعی واسکولیت شناخته شده به نام بیماری بورگر است که میتواند باعث رینود شدید شود. در برخی موارد، بورگر میتواند منجر به قانقاریا شود.
کافئین، الکل و استرس نیز میتوانند رگهای خونی را منقبض کنند و باعث ایجاد یا بدتر شدن مشکلات گردش خون شوند.
درمان های خانگی گردش خون ضعیف در پاها
بهترین راه برای بهبود گردش خون پا، درمان هرگونه بیماری زمینهای است که ممکن است علت آن باشد. با این حال، با کمک روش های زیر نیز می توانید تا حدودی وضعیت گردش خون را در پاها تقویت کنید:
بیشتر حرکت کنید
یک مطالعه در سال 2020 نشان داد که کششهای ساده پا میتواند پس از 12 هفته به بهبود عملکرد عروق کمک کند. انجام حرکات کششی باعث کاهش سفتی شریانها شده و به گشاد شدن آنها کمک میکنند.
ماساژ بدهید
ماساژ دادن پاها میتواند گردش خون را تحریک کند. در افراد مبتلا به رینود نیز، این کار به جلوگیری یا کوتاه شدن حملات کمک میکند.
تکنیکهای آرامش را امتحان کنید
تمرینات تنفسی، مدیتیشن، یوگا و تای چی به مدیریت استرس های اجتنابناپذیر کمک می کنند و در نتیجه به صورت غیرمستقیم بر بهبود گردش خون مؤثرند.
از مصرف کافئین، نیکوتین و الکل خودداری کنید
کافئین و الکل میتوانند رگهای خونی را منقبض کرده و رینود و گردش خون ضعیف را تشدید کنند.
جورابهای فشاری بپوشید
جورابهای فشاری به پاها و ساق پا فشار وارد میکنند و خون را مجبور میکنند به سمت قلب برگردد.
گرم بمانید
در بیشتر مواقع مشکل گردش خون در شرایط سرد بدتر میشود، بنابراین دمای خانه را در حد مطلوب نگه دارید و پاهایتان را گرم نگه دارید.
قرار دادن پاها در آب گرم میتواند جریان خون را افزایش دهد. همچنین در افراد مبتلا به پدیده رینود به کاهش شدت و طول دوره عود بیماری کمک می کند.
ویتامین E و C کافی مصرف کنید
برخی تحقیقات نشان میدهند که مصرف این ویتامین ها در بهبود گردش خون تأثیر می گذارند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر به طور مداوم دچار مشکلات گردش خون در پاها هستید حتما باید به پزشک مراجعه کنید. گاهی اوقات گردش خون ضعیف در پاها نشانه یک بیماری زمینهای است که نیاز به درمان دارد.
در صورت مشاهده هر یک از موادر زیر سریعا با اورژانس (115) تماس بگیرید:
- تورم در یک یا هر دو پا
- دردی که از ساق پا شروع میشود و ادامه می یابد
- احساس گرما
- تغییر رنگ پوست
این علائم میتواند نشان دهنده ترومبوز ورید عمقی باشد که یک وضعیت خطرناک و جدی است.



