باکتری آکرمانسیا: «اوزمپیک طبیعی» روده برای فعال‌سازی هورمون سیری (GLP-۱)
در سال‌های اخیر، نام آمپول‌های لاغری و کنترل قند خون مانند اوزمپیک (Ozempic) و سماگلوتاید (Semaglutide) به یکی از داغ‌ترین موضوعات محافل سلامت در ایران و جهان تبدیل شده است؛ داروهایی که با تقلید از هورمون سیری پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-۱) اشتهای کاذب را خاموش می‌کنند. اما آیا تا به حال از خود پرسیده‌اید چرا برخی افراد بدون هیچ دارویی، با خوردن یک وعده غذایی معمولی ساعت‌ها سیر می‌مانند و دچار هوس شیرینی و ریزه‌خواری شبانه نمی‌شوند؟ پژوهش‌های نوین میکروبیوم نشان می‌دهند که روده انسان به طور طبیعی توانایی تولید این هورمون سیری را دارد و کارگردان اصلی این فرآیند در روده، یک باکتری شگفت‌انگیز و «نسل جدید» به نام آکرمانسیا موسینیفیلا (Akkermansia muciniphila) است.
مطالعات منتشرشده در ژورنال‌های معتبر گروه Nature Microbiology و Nature Medicine ثابت کرده‌اند که باکتری آکرمانسیا نه تنها سد دفاعی روده را در برابر التهاب بیمه می‌کند، بلکه با ترشح پروتئین‌های اختصاصی و اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر، سلول‌های روده را به ترشح طبیعی هورمون سیری GLP-1 وا می‌دارد. خبر مسرت‌بخش برای مخاطبان مجله مروارید سلامت این است که بسیاری از خوراکی‌های اصیل سفره ایرانی—از انار و زرشک گرفته تا سبزیجات و حبوبات—بهترین سوخت طبیعی برای تکثیر این باکتری لاغرکننده در روده هستند.
فهرست مطالب
باکتری آکرمانسیا چیست | هورمون سیری (GLP-۱) چیست و چگونه اشتها و قند خون را کنترل می‌کند | چگونه باکتری آکرمانسیا هورمون سیری (GLP-۱) را در روده فعال می‌کند | چگونه با خوراکی‌های سفره ایرانی، باکتری آکرمانسیا و هورمون سیری را چند برابر کنیم | جدول راهنمای خوراکی‌های تقویت‌کننده باکتری آکرمانسیا | مکمل‌های پروبیوتیک آکرمانسیا: فرم پاستوریزه بهتر است یا زنده؟ | سؤالات پرتکرار
باکتری آکرمانسیا چیست و چرا به آن «نگهبان طلایی روده» می‌گویند؟
باکتری آکرمانسیا موسینیفیلا یک باکتری بی‌هوازی، گرم منفی و بسیار مفید در روده بزرگ انسان است که نخستین بار در سال ۲۰۰۴ توسط موریل درین و پروفسور ویلم دِ ووس در دانشگاه واخنینگن هلند شناسایی شد (NIH / PMC). در افراد سالم و دارای وزن متعادل، این باکتری به تنهایی بین ۰.۵ تا ۵ درصد (به طور میانگین حدود ۳ تا ۴ درصد) از کل جمعیت میکروبی روده را تشکیل می‌دهد؛ اما در افراد مبتلا به چاقی، مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و التهاب مزمن، تعداد آن به شدت کاهش می‌یابد.
آنچه آکرمانسیا را از تمام پروبیوتیک‌های سنتی (مانند لاکتوباسیلوس‌ها و بیفیدوباکتریوم‌ها) متمایز می‌کند، شیوه تغذیه شگفت‌انگیز آن است. بخش دوم نام این باکتری یعنی muciniphila به معنای «دوست‌دار موسین (لایه مخاطی)» است. برخلاف باکتری‌های دیگر که مستقیماً به فیبر غذای روزانه نیاز دارند، آکرمانسیا روی لایه ژله‌ای و مخاطی پوشاننده دیواره روده (Mucin Layer) زندگی می‌کند و از گلیکوپروتئین‌های موسین تغذیه می‌نماید. اما این باکتری نه تنها لایه مخاطی را تخریب نمی‌کند، بلکه مانند یک «باغبان ماهر» با هرس کردن موسین‌های قدیمی، سلول‌های جامی روده (Goblet Cells) را تحریک می‌کند تا مدام لایه مخاطی تازه، ضخیم و مستحکم‌تری بسازند.
هورمون سیری (GLP-۱) چیست و چگونه اشتها و قند خون را کنترل می‌کند؟
برای درک اینکه چرا آکرمانسیا به «اوزمپیک طبیعی» شهرت یافته است، ابتدا باید با کارکرد هورمون پپتید شبه گلوکاگون-۱ یا همان GLP-۱ آشنا شویم. هورمون GLP-۱ یک هورمون طبیعی از خانواده اینکرتین‌ها (Incretins) است که پس از صرف غذا توسط سلول‌های خاصی در پوشش روده به نام سلول‌های L روده‌ای ترشح می‌شود و چهار مأموریت حیاتی را در بدن انجام می‌دهد:
- ارسال پیام سیری مستقیم به مغز (افزایش Satiety): هورمون GLP-۱ بر مراکز کنترل گرسنگی و پاداش در هیپوتالاموس مغز اثر گذاشته و احساس سیری عمیق و رضایت از غذا را ایجاد می‌کند.
- کند کردن تخلیه معده: با کاهش سرعت خروج غذا از معده به سمت روده، باعث می‌شود ساعت‌ها پس از وعده غذایی احساس پری داشته باشید و قند خونتان به آرامی بالا برود.
- تحریک هوشمند ترشح انسولین: پانکراس (لوزالمعده) را تحریک می‌کند تا دقیقاً متناسب با میزان قند واردشده به خون، انسولین ترشح کند و از نوسان شدید قند خون و افت قند ناگهانی (که عامل اصلی ولع شیرینی است) جلوگیری نماید.
- مهار ترشح هورمون گلوکاگون: مانع از آن می‌شود که کبد در مواقع غیرضروری قند اضافی وارد جریان خون کند.
چگونه باکتری آکرمانسیا به طور طبیعی هورمون سیری (GLP-۱) را در روده فعال می‌کند؟
تفاوت بزرگ میان تزریق داروهای شیمیایی تقلیدکننده GLP-۱ و تقویت باکتری آکرمانسیا در این است که آکرمانسیا کارخانه طبیعی تولید GLP-۱ در درون روده خودتان را دوباره راه‌اندازی می‌کند. پژوهش‌های مولکولی سه مسیر دقیق علمی را برای این اثر شگفت‌انگیز شناسایی کرده‌اند:
۱. ترشح پروتئین اختصاصی P9؛ شاه‌کلید مستقیم تحریک هورمون سیری و چربی‌سوزی
در یک پژوهش بنیادین که در ژورنال معتبر Nature Microbiology منتشر شد، دانشمندان کشف کردند که باکتری آکرمانسیا پروتئینی به وزن مولکولی ۸۴ کیلودالتون (۸۴ kDa) به نام پروتئین P9 ترشح می‌کند. این پروتئین مانند یک کلید اختصاصی عمل کرده و مستقیماً به گیرنده‌ای به نام مولکول چسبندگی بین‌سلولی ۲ (ICAM-۲) روی سطح سلول‌های L روده متصل می‌شود.
نتیجه این اتصال دو اتفاق بسیار مهم در بدن است: نخست آنکه سلول‌های L روده بلافاصله ترشح هورمون سیری GLP-1 را به درون جریان خون افزایش می‌دهند؛ و دوم آنکه پروتئین P9 با فعال‌سازی پروتئین جداساز ۱ (UCP1) در بافت چربی قهوه‌ای، فرآیند گرمازایی را روشن می‌کند تا بدن کالری و چربی ذخیره شده را به صورت انرژی و گرما بسوزاند. همچنین مطالعات نشان داده‌اند که قدرت پروتئین P9 در تحریک ترشح GLP-۱ تا هزار برابر قوی‌تر از سایر اجزای غشایی است.
۲. تولید اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر (SCFAs) و تغذیه متقابل باکتری‌های مفید
هنگامی که آکرمانسیا موسین‌های لایه مخاطی روده را تجزیه می‌کند، آن‌ها را به اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر یا SCFAs به‌ویژه پروپیونات و استات تبدیل می‌کند. این اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر از دو طریق هورمون سیری را تقویت می‌کنند:
- تحریک گیرنده‌های اسید چرب روی سلول‌های L روده: پروپیونات و استات به گیرنده‌های حسگر چربی روی سلول‌های L روده (گیرنده‌های GPR41 و GPR43) متصل شده و فرمان ترشح هم‌زمان دو هورمون سیری یعنی GLP-1 و پپتید YY (PYY) را صادر می‌کنند.
- پدیده تغذیه متقابل و تولید بوتیرات: اسیدهای چرب تولیدشده توسط آکرمانسیا به عنوان سوخت در اختیار سایر باکتری‌های مفید روده قرار می‌گیرد تا بوتیرات (Butyrate) بسازند؛ ترکیبی که التهاب روده و مغز را فرو می‌نشاند و حساسیت به انسولین را بالا می‌برد.
۳. پروتئین غشایی Amuc_1100، ترمیم «نشت روده» و احیای پیام‌های سیری
در غشای بیرونی باکتری آکرمانسیا پروتئین بسیار پایداری به نام Amuc_1100 وجود دارد که حتی در دمای پاستوریزاسیون (۷۰ درجه سانتی‌گراد) از بین نمی‌رود. این پروتئین با فعال کردن گیرنده ایمنی TLR2 (Toll-Like Receptor 2) در دیواره روده، پروتئین‌های اتصال محکم بین‌سلولی را بازسازی می‌کند. با بسته شدن منافذ غیرطبیعی روده (رفع نشت روده)، ورود سموم باکتریایی (لیپوپلی‌ساکاریدها یا LPS) به خون متوقف شده، التهاب مزمن بافت چربی و هیپوتالاموس کاهش می‌یابد و مغز دوباره پیام‌های هورمون سیری GLP-۱ و لپتین را به درستی دریافت می‌کند.
💡 آیا می‌دانید؟
در نخستین کارآزمایی بالینی انسانی دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما که توسط دکتر کلارا دپومیر و پروفسور پاتریس کانی در ژورنال Nature Medicine منتشر شد، مصرف روزانه آکرمانسیای پاستوریزه‌شده به مدت ۳ ماه در افراد دارای اضافه‌وزن و مقاومت به انسولین، بدون هیچ تغییر در رژیم غذایی یا ورزش، حساسیت به انسولین را ۲۸.۶ درصد بهبود بخشید. سطح انسولین خون را ۳۴ درصد و کلسترول تام را ۸.۶۸ درصد کاهش داد و به طور میانگین ۲.۲۷ کیلوگرم وزن بدن، ۱.۳۷ کیلوگرم توده چربی و ۲.۶۳ سانتی‌متر دور باسن را کم کرد. به دنبال این نتایج، سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) آکرمانسیای پاستوریزه را به عنوان یک مکمل غذایی ایمن (Novel Food) تأیید کرد (NIH / PMC).
چگونه با خوراکی‌های سفره ایرانی، باکتری آکرمانسیا و هورمون سیری را چند برابر کنیم؟
از آنجا که آکرمانسیا یک باکتری بی‌هوازی است، به طور طبیعی در غذاهای تخمیری معمولی یافت نمی‌شود و مکمل‌های استاندارد آن نیز در بسیاری از کشورها گران یا کمیاب هستند. اما بر اساس مطالعات تغذیه‌ای منتشرشده در Journal of Functional Foods و Healthline، می‌توانیم با مصرف خوراکی‌هایی که ضخامت لایه مخاطی روده را افزایش می‌دهند، تعداد آکرمانسیای بومی روده خودمان را به طور چشمگیری تکثیر کنیم. خوشبختانه سفره سنتی ایرانی گنجینه‌ای از بهترین تقویت‌کننده‌های طبیعی آکرمانسیا در جهان است:
۱. پلی‌فنول‌های یاقوتی سفره ایرانی؛ از انار و زرشک تا چای سبز و سماق
پلی‌فنول‌ها ترکیبات آنتی‌اکسیدانی گیاهی هستند که بخش عمده آن‌ها بدون هضم شدن به روده بزرگ می‌رسد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که پلی‌فنول‌ها با مهار باکتری‌های مضر و تحریک ترشح موسین در روده، جمعیت آکرمانسیا را به شدت افزایش می‌دهند:
- انار، رب انار طبیعی و گردو (منبع الاژیتانین و اورولیتین A): انار سرشار از پلی‌فنول‌هایی به نام الاژیتانین است که در روده به اسید الاژیک تبدیل شده و رشد باکتری آکرمانسیا را تحریک می‌کند. در مقابل، آکرمانسیا نیز به تبدیل این ترکیبات به ماده ضدپیری و عضله‌ساز اورولیتین A کمک می‌نماید.
- زرشک، کرنبری، شاه‌توت، تمشک و انگور سیاه: پروآنتوسیانیدین‌های موجود در کرنبری، خانواده توت‌های تیره، انگور قرمز/سیاه و زرشک، تولید موسین توسط سلول‌های جامی روده را افزایش داده و غذای فراوانی برای تکثیر آکرمانسیا فراهم می‌کنند.
- چای سبز، شکلات تلخ (بالای ۷۰٪) و سماق: کاتچین‌های چای سبز (به‌ویژه EGCG) و فلاونوئیدهای کاکائوی تلخ استرس اکسیداتیو روده را کاهش داده و محیط بی‌هوازی روده را برای رشد آکرمانسیا و ترشح GLP-۱ ایده‌آل می‌سازند.
۲. فیبرهای پری‌بیوتیک بومی (اینولین، فروکتوالیگوساکاریدها و بتا-گلوکان)
هرچند آکرمانسیا مستقیماً فیبرهای گیاهی را نمی‌خورد، اما فیبرهای پری‌بیوتیک مانند اینولین (Inulin) و فروکتوالیگوساکاریدها (FOS) با افزایش بازسازی مخاط روده و تنظیم pH روده بزرگ، تعداد آکرمانسیا را چندین برابر می‌کنند. غنی‌ترین منابع در آشپزی ایرانی عبارتند از:
- سبزیجات خانواده آلیوم و کاسنی: پیاز، سیر، تره‌فرنگی، پیازچه، موسیر، برگ کاسنی، کنگر و مارچوبه از غنی‌ترین منابع طبیعی اینولین هستند.
- غلات کامل و حبوبات سفره ایرانی: جو دوسر (اوتمیل)، جو پوست‌کنده (در سوپ و آش جو)، عدس، نخود و لوبیا، و همچنین نشاسته مقاوم مانند برنج یا سیب‌زمینی پخته‌شده‌ای که سرد شده باشد، تخمیر باکتریایی و ترشح هورمون سیری GLP-۱ را در ساعت‌های بعدی روز تقویت می‌کنند.
۳. چربی‌های سالم امگا-۳، فستینگ (روزه‌داری متناوب) و ورزش منظم
- روغن زیتون فرابکر، گردو، بذر کتان و ماهی‌های چرب: برخلاف چربی‌های اشباع و روغن‌های صنعتی که باعث التهاب روده و مرگ آکرمانسیا می‌شوند، اسیدهای چرب امگا-۳ و روغن زیتون کیفیت لایه مخاطی روده را ارتقا داده و جمعیت آکرمانسیا را افزایش می‌دهند.
- معجزه روزه‌داری متناوب (Intermittent Fasting) و پرهیز از ریزه‌خواری: چون آکرمانسیا به جای غذای بلعیده‌شده از موسین دیواره روده تغذیه می‌کند، در ساعات ناشتایی (مثلاً فاصله ۱۴ تا ۱۶ ساعته بین شام زودهنگام تا صبحانه یا ایام روزه‌داری) در حالی که باکتری‌های وابسته به قند ضعیف می‌شوند، آکرمانسیا شکوفا شده و لایه مخاطی روده را نوسازی می‌کند.
- پیاده‌روی تند و فعالیت بدنی منظم: مطالعات نشان داده‌اند زنانی که به طور منظم فعالیت بدنی (حتی پیاده‌روی با شدت متوسط) دارند، در مقایسه با افراد کم‌تحرک، از جمعیت بسیار بالاتری از باکتری‌های آکرمانسیا و بیفیدوباکتریوم در روده خود برخوردارند.
جدول راهنمای خوراکی‌های تقویت‌کننده باکتری آکرمانسیا و هورمون سیری (GLP-۱)
در جدول زیر، بهترین منابع غذایی در دسترس برای مخاطبان ایرانی به همراه ترکیب فعال زیستی و نحوه اثر آن‌ها بر باکتری آکرمانسیا و هورمون سیری GLP-۱ خلاصه شده است:
گروه غذایی و نمونه در سفره ایرانی | ترکیب فعال زیستی | مکانیسم اثر بر آکرمانسیا و GLP-۱ | منبع علمی معتبر |
انار، رب انار طبیعی، گردو و توت‌فرنگی | الاژیتانین‌ها و اسید الاژیک | تحریک رشد آکرمانسیا، ضخیم‌سازی لایه موسین و تولید اورولیتین A برای افزایش متابولیسم سلولی | |
زرشک، کرنبری، شاه‌توت، تمشک و انگور سیاه | پروآنتوسیانیدین‌ها و آنتوسیانین‌ها | افزایش ترشح موسین توسط سلول‌های جامی روده، کاهش التهاب روده و تحریک ترشح هورمون GLP-۱ | |
پیاز، سیر، تره، موسیر، کاسنی و کنگر | فیبر پری‌بیوتیک اینولین و فروکتوالیگوساکارید (FOS) | افزایش چشمگیر جمعیت آکرمانسیا و تولید اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر (پروپیونات و بوتیرات) محرک سیری | |
جو دوسر (اوتمیل)، جو پوست‌کنده و حبوبات (عدس و نخود) | بتا-گلوکان، فیبر محلول و نشاسته مقاوم | کند کردن تخلیه معده، تغذیه متقابل باکتری‌های روده و تداوم ترشح هورمون‌های سیری GLP-۱ و PYY | |
چای سبز دم‌کرده و شکلات تلخ (بالای ۷۰٪) | کاتچین‌ها (EGCG) و فلاوانول‌های کاکائو | مهار باکتری‌های مضر روده، کاهش استرس اکسیداتیو و تقویت محور سیگنالینگ P9 و GLP-۱ | |
ماهی‌های چرب، روغن زیتون فرابکر و بذر کتان | اسیدهای چرب امگا-۳ و اسید اولئیک | تقویت یکپارچگی سد مخاطی روده، کاهش سموم التهابی (LPS) و بهبود حساسیت به انسولین |
مکمل‌های پروبیوتیک آکرمانسیا: فرم پاستوریزه بهتر است یا زنده؟
امروزه مکمل‌های نسل جدید آکرمانسیا به دو شکل «باکتری زنده» (Live) و «باکتری پاستوریزه‌شده» (Pasteurized / Postbiotic) تولید می‌شوند. یافته شگفت‌انگیز مطالعات این است که فرم پاستوریزه‌شده آکرمانسیا (حرارت‌دیده در ۷۰ درجه سانتی‌گراد) نه تنها اثر خود را از دست نمی‌دهد، بلکه به دلیل پایداری پروتئین غشایی Amuc_1100 و پروتئین P5، در بهبود مقاومت به انسولین، کاهش کلسترول و تقویت سد دفاعی روده حتی از فرم زنده نیز مؤثرتر و ایمن‌تر عمل می‌کند.
علاوه بر این، یک کارآزمایی بالینی ۱۲ هفته‌ای منتشرشده در ژورنال معتبر Cell Metabolism در سال ۲۰۲۵ روی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ و اضافه‌وزن نشان داد که مکمل آکرمانسیا (سویه AKK-WST01) در افرادی که سطح اولیه آکرمانسیای روده آن‌ها پایین بود، به طور چشمگیری باعث کاهش وزن، کاهش توده چربی و افت قند سه ماهه (HbA1c) شد؛ در حالی که در افرادی که از قبل سطح آکرمانسیای بالایی داشتند، تغییر محسوسی ایجاد نکرد. این یافته نشان می‌دهد کسانی که رژیم غذایی کم‌فیبر داشته‌اند یا دچار مقاومت به انسولین هستند، بیشترین سود را از تقویت این باکتری می‌برند.
⚠️ هشدار پزشکی
چه کسانی در مصرف مکمل‌های آکرمانسیا باید احتیاط کنند؟
تقویت طبیعی باکتری آکرمانسیا از طریق مصرف متعادل میوه‌ها، سبزیجات، پلی‌فنول‌ها و چربی‌های سالم برای عموم افراد کاملاً ایمن است. با این حال، مصرف خودسرانه و بیش از حد مکمل‌های دارویی و کپسول‌های تغلیظ‌شده آکرمانسیا در گروه‌های زیر نیازمند احتیاط و مشورت با پزشک متخصص است:
- مبتلایان به فاز حاد و فعال بیماری‌های التهابی روده (مانند کولیت اولسراتیو شدید یا کرون فعال) و عفونت‌های حاد باکتریایی روده (مانند سالمونلا). زیرا تکثیر بیش از حد باکتری تجزیه‌کننده موسین در زمانی که دیواره روده زخم و ملتهب است، می‌تواند لایه مخاطی آسیب‌دیده را نازک‌تر کند.
- افراد مبتلا به برخی بیماری‌های نورولوژیک و خودایمنی خاص مانند ام‌اس و بیماری پارکینسون. در برخی مطالعات مشاهده‌ای، سطح بالای آکرمانسیا در میکروبیوم این بیماران گزارش شده است و مصرف مکمل آن بدون نظر متخصص مغز و اعصاب توصیه نمی‌شود.
- شروع ناگهانی فیبر و پلی‌فنول بالا: افزایش ناگهانی مصرف حبوبات و فیبرهای پری‌بیوتیک ممکن است در روزهای نخست باعث نفخ موقت شود؛ بنابراین مواد غذایی پری‌بیوتیک را به تدریج به رژیم روزانه خود بیفزایید.
سؤالات پرتکرار
+ آیا تقویت باکتری آکرمانسیا واقعاً می‌تواند جایگزین آمپول‌های لاغری مانند اوزمپیک (Ozempic) شود؟
داروهای تزریقی آگونیست GLP-۱ (مانند سماگلوتاید و اوزمپیک) دوزهای دارویی بسیار بالا و مصنوعی از هورمون سیری را وارد بدن می‌کنند که برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ یا چاقی مفرط تحت نظر پزشک تجویز می‌شوند. در مقابل، تقویت باکتری آکرمانسیا از طریق پروتئین P9 و اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر، ترشح فیزیولوژیک، ملایم و پایدار هورمون GLP-۱ طبیعی بدن را بدون عوارض گوارشی شدید داروها (مانند فلج معده یا تهوع شدید) افزایش می‌دهد و بهترین راهکار طبیعی برای کنترل اشتها، پیشگیری از بازگشت وزن و بهبود حساسیت به انسولین است.
+ چقدر طول می‌کشد تا با تغییر رژیم غذایی، سطح باکتری آکرمانسیا در روده افزایش یابد؟
ترکیب میکروبیوم روده انسان تنها ظرف چند روز پس از تغییر رژیم غذایی شروع به واکنش و تغییر می‌کند؛ اما طبق کارآزمایی‌های بالینی برای مشاهده اثرات متابولیک ملموس مانند کاهش مقاومت به انسولین، مهار ولع شیرینی و کاهش چربی شکمی، تداوم رژیم غنی از پلی‌فنول و فیبر به مدت ۸ تا ۱۲ هفته (۲ تا ۳ ماه) توصیه می‌شود.
+ آیا ماست، کفیر یا دوغ سنتی حاوی باکتری آکرمانسیا هستند؟
خیر. ماست و کفیر سرشار از باکتری‌های مفید لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم هستند، اما حاوی خود باکتری آکرمانسیا نیستند (زیرا آکرمانسیا در مجاورت اکسیژن هوا زنده نمی‌ماند). با این حال، مصرف لبنیات تخمیری کم‌چرب در کنار خوراکی‌های پلی‌فنولی (مانند ترکیب ماست با گردو، سماق یا توت‌های تیره) محیط روده را برای رشد آکرمانسیای بومی بدن شما بسیار مساعد می‌کند.
+ چه عواملی در سبک زندگی روزمره باکتری آکرمانسیای روده را از بین می‌برند؟
مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها بدون تجویز پزشک، رژیم‌های غذایی سرشار از قندهای ساده و فست‌فود، مصرف چربی‌های ترانس و صنعتی، کم‌تحرکی، استرس مزمن، کم‌خوابی شبانه و ریزه‌خواری مداوم (که به لایه مخاطی روده فرصت بازسازی نمی‌دهد) از مهم‌ترین عوامل کاهش جمعیت آکرمانسیا در روده هستند.
