درماتیت سبورئیک (سبوره:): هر آنچه باید درباره آن و درمان های خانگی آن بدانید
درماتیت سبورئیک (Seborrheic Dermatitis) که به آن درماتیت سبوره نیز می گویند یک بیماری شایع پوستی است که باعث ایجاد بثورات خارشدار با پوستههای پوسته پوسته میشود. این بیماری به اندازه آکنه شایع است و احتمال ابتلا به آن در هر سنی وجود دارد.
درماتیت سبورئیک یک بیماری مادامالعمر است که عود میکند و بهبود مییابد اما درمان قطعی ندارد. با این وجود درمان ها علاوه بر کنترل بیماری در بهبود علائم نیز مؤثرند.
درماتیت سبورئیک چیست؟
درماتیت سبورئیک (SD) یک بیماری پوستی شایع است که بدلیل یک پاسخ خودایمنی یا آلرژی ایجاد می شود و مسری نیست. این بیماری باعث ایجاد بثورات خارشدار با پوستههای پوسته پوسته و لکه های قرمز در پوست های روشن و لکههای روشن در پوست های تیرهتر میشود.
در اغلب مواقع بثورات روی پوست سر ایجاد می شوند اما احتمال ظاهر شدن آنها در هر جایی از بدن نیز وجود دارد.
انواع
دو نوع درماتیت سبوره وجود دارد:
کلاه گهوارهای
کلاه گهوارهای در نوزادان شایع است و باعث ایجاد لکههای پوستهدار روی پوست سر نوزاد میشود که ممکن است چرب یا خشک باشند. این نوع، معمولاً مضر نیست و ممکن است بدون درمان ظرف چند ماه از بین برود.
برخی از نوزادان ممکن است در ناحیه اندام تناسلی دچار درماتیت سبورئیک شوند که معمولاً با بثورات پوشک اشتباه گرفته میشود. انتخاب درمانهای موضعی برای کودکان زیر یک سال حتماً باید با مشورت پزشک انجام شود.
آیا میدانید
در موارد نادر، درماتیت سبورئیک ممکن است تمام بدن نوزادان را بپوشاند و باعث ایجاد لکههای قرمز، پوستهدار و التهاب پوست شود. با این حال، صرف نظر از شکلی که در نوزادان به خود میگیرد، معمولاً قبل از یک سالگی به طور دائم از بین میرود.
درماتیت سبورئیک بزرگسالان
درماتیت سبوره بزرگسالان بیماریای است که در طول زندگی فرد عود می کند و بهبود می یابد. آب و هوا و استرس معمولاً باعث عود بیماری میشوند. درمان میتواند تعداد دفعات عود بیماری را کاهش داده و علائم را تا حدودی تسکین دهد.
تفاوت درماتیت سبورئیک با شوره سر
درماتیت سبورئیک و شوره سر (dandruff) هر دو باعث ایجاد پوستههای خارش دار، خشک یا چرب می شوند. در واقع شوره سر را میتوان خفیفترین شکل درماتیت سبورئیک دانست اما تفاوت هایی نیز دارند.
دو تفاوت عمده درماتیت سبوره با شوره سر عبارتند از:
- شوره سر فقط روی پوست سر ایجاد می شود اما سبوره می تواند در سراسر بدن ایجاد شود.
- درماتیت سبورئیک باعث تورم و تغییر رنگ پوست میشود، اما شوره سر اینطور نیست.
هر دو بیماری را میتوان به یک روش درمان کرد، اما اگر درماتیت سبورئیک داشته باشید، ممکن است نیاز به درمانهای اضافی باشد.
تفاوت پسوریازیس پوست سر با درماتیت سبورئیک پوست سر
هر دو بیماری میتوانند پوست سر را درگیرکنند و علائم مشترکی مانند پوست ملتهب و پوسته پوسته دارند اما تفاوت هایی نیز دارند از جمله:
- در پسوریازیس، پوست سر دارای تکههایی از فلسهای ضخیمتر و خشکتر است، در حالی که در درماتیت سبورئیک پوست سر پوستههای پوستی دارد.
- بیماری پسوریازیس پوست سر نسبت به درماتیت سبورئیک پایدارتر و درمان آن دشوارتر است و ممکن است به درمان هایی مانند نوردرمانی نیز نیاز داشته باشد.
پزشکان از طریق معاینه پوست، پوست سر و ناخنها تشخیص میدهند که فرد به کدام بیماری مبتلا است. در درمان هر دو بیماری از شامپوهای دارویی و لوسیونهای کورتیکواستروئیدی استفاده می شود.
علائم درماتیت سبورئیک
- پوسته پوسته شدن پوست
- شوره سر
- پوسته پوسته شدن پوست در سبیل، ریش یا ابرو
- لکههای پوستی چرب پوشیده شده با پوستههای سفید یا زرد پوسته پوسته روی پوست سر، صورت، بینی، پلکها، گوشها، زیر سینه ها، زیر بغل، کشاله ران، در قسمت میانی سینه، اطراف ناف و روی باسن
- بثوراتی که ممکن است در افرادی با پوست تیره، روشنتر باشند و در افرادی با پوست سفید، قرمزتر باشند.
- بثورات حلقهای شکل (به این نوع درماتیت سبورئیک گلبرگی گفته میشود)
- خارش
- قرمزی و التهاب پوست
آیا میدانید
علائم درماتیت سبورئیک معمولاً در فصول سرد و خشک یا زمانی که فرد استرس دارد، بدتر میشوند.
علل
علل درماتیت سبورئیک ناشناخته است، اما بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری معمولاً در نواحی آسیبدیده پوست خود مخمر بیش از حد دارند. چربی اضافی پوست یا مشکلات سیستم ایمنی بدن نیز ممکن است باعث ایجاد این بیماری شوند.
محققان معتقدند که ژنتیک و هورمونها هم ممکن است در ایجاد این بیماری پوستی نقش داشته باشند، اما هنوز جهشهای ژنی خاصی را که مربوط به این بیماری باشند، شناسایی نکردهاند.
برخی از محرکهای درماتیت سبوره عبارتند از:
- استرس
- خستگی
- تغییر فصل یا هوای سرد و خشک
- برخی شرایط پزشکی
- مصرف برخی داروها
عوامل خطر
- سن: نوزادان و بزرگسالان 30 تا 60 ساله بیشتر در معرض ابتلا به درماتیت سبورئیک هستند.
- جنسیت: این بیماری در مردان بیشتر از زنان شایع است.
- نوع پوست: افرادی که پوست چرب دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری پوستی هستند.
سایر عواملی که خطر ابتلا به درماتیت سبورئیک را افزایش می دهند عبارتند از:
- آکنه مزمن
- اعتیاد به الکل یا مصرف بیش از حد آن
- داشتن مشکلات روانی مانند افسردگی
- اختلالات خوردن
- پسوریازیس
- روزاسه
- اختلالات سیستم ایمنی مانند عفونت HIV
- پیوند عضو
- بهبودی از بیماری های پزشکی استرسزا مانند حمله قلبی یا سکته مغزی
- بیماریهای سیستم عصبی مانند بیماری پارکینسون
عوارض
- عفونتهای باکتریایی ثانویه : عوارض ناشی از درماتیت سبورئیک بسیار نادر است. در برخی موارد، ممکن است مناطقی از بدن که تحت تأثیر این بیماری پوستی قرار گرفته اند، دچار عفونتهای باکتریایی ثانویه شوند.
- ریزش مو ناشی از خارش و مالش پوست سر نه خود بیماری : خارش شدید میتواند به فولیکولهای مو آسیب برساند و در نتیجه رشد طبیعی مو را مختل کرده و باعث ریزش مو شود.
چگونگی تشخیص بیماری درماتیت سبورئیک
برای تشخیص این بیماری پزشک پس از پرسیدن شرح حال بیمار و معاینه پوست، مقداری نمونه از پوست برمیدارد. بررسی نمونه برداشته شده، کمک می کند تا احتمال سایر بیماری هایی که علائم مشابهی با درماتیت سبوره دارند، رد یا تأیید شود.
برخی علائم بیماری های دیگر مانند پسوریازیس، اگزما (درماتیت آتوپیک)، روزاسه، واکنش آلرژیک و لوپوس اریتماتوز سیستمیک، مشابه درماتیک سبوره هستند.
درمان درماتیت سبورئیک
این بیماری پوستی، گاهی اوقات خود به خود بهبود مییابد اما در اغلب موارد یک مشکل مادامالعمر است که عود می کند و بهبود می یابد.
درمان درماتیت سبورئیک روی پوست سر
اگر بیماری، پوست سر را درگیر کرده باشد، برای درمان آن میتوان از شامپوهای ضد شوره بدون نسخه با یکی از ترکیبات زیر استفاده کرد:
- قطران زغال سنگ
- کتوکونازول
- اسید سالیسیلیک
- سولفید سلنیوم
- پیریتیون روی
اگر نوزاد دچار شوره سر گهوارهای است، روزانه پوست سر او را با آب گرم و شامپوی کودک بشویید. استفاده از شامپوی شوره سر ممکن است باعث تحریک پوست سر نوزادان شود، بنابراین قبل از امتحان کردن شامپو حتما با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.
درمان درماتیت سبورئیک روی صورت و بدن
چناچه بیماری صورت و بدن را درگیر کرده باشد، باید نواحی آسیب دیده را تمیز نگه دارید و هر روز با آب و صابون بشویید.
نور خورشید نیز ممکن است رشد ارگانیسمهای مخمری که باعث ایجاد مشکل شده اند را متوقف کند، بنابراین بیرون رفتن میتواند به از بین بردن بثورات کمک کند؛ اما حتماً کرم ضد آفتاب بزنید.
سایر درمانها عبارتند از:
- محصولات ضد قارچ
- لوسیونهای کورتیکواستروئید یا هیدروکورتیزون
- محصولات حاوی گوگرد
نور درمانی (در موارد بسیار شدید بیماری، از نوردرمانی استفاده می شود. در این روش نواحی آسیبدیده پوست بدن یا پوست سر در معرض نور فرابنفش قرار داده می شود.)
هشدار
این داروها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند، به خصوص اگر مدت طولانی از آنها استفاده کنید.
نکاتی در مورد شامپو درماتیت سبورئیک
ممکن است پزشک متخصص استفاده از شامپوی دارویی حاوی ۲٪ کتوکونازول یا ۱٪ سیکلوپیروکس (لوپروکس) را تجویز کند. توجه داشته باشید که کتوکونازول میتواند باعث افزایش تنیدگی و خشکی موها شود. در این صورت، از شامپو بیش از یک بار در هفته استفاده نکنید و حتما از یک نرمکننده مرطوبکننده استفاده کنید.
قبل از شستشو، اجازه دهید چند دقیقه شامپو روی پوست سر بماند. وقتی علائم از بین رفت، میتوانید هر یک یا دو هفته یکبار از آن استفاده کنید تا از عود بیماری جلوگیری شود.
چه زمانی باید درمان را متوقف کرد؟
اگر متوجه تغییرات زیر در نواحی که دچار درماتیت سبورئیک است، شدید، حتما درمان را متوقف و به پزشک مراجعه کنید:
- عدم بهبود
- دردناک، قرمز یا متورم شدن
- ترشح چرک
درمانهای خانگی درماتیت سبورئیک
تغییرات سبک زندگی و درمانهای خانگی ممکن است در کنترل درماتیت سبورئیک مفید باشد. بهترین درمان ها به نوع پوست، شیوههای مراقبت از پوست و علائم بیمار بستگی دارد.
برخی از درمانهای خانگی که میتوانید امتحان کنید عبارتند از:
روغن ماهی
روغن ماهی سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است و خواص ضد التهابیقوی دارد. مطالعات نشان دادهاند که مصرف مکملهای روغن ماهی باعث کاهش علائم پوستی بیماریهای التهابی مختلف پوست از جمله درماتیت سبوره میشود.
در صورت مصرف طبق دستورالعمل، روغن ماهی بیخطر است.
مصرف رغن ماهی در دوران شیردهی باعث افزایش سطح امگا 3 شیر مادر می شود.
آلوئه ورا
آلوئه ورا خواص ضد التهابی دارد و تحقیقات نشان داده که در درمان درماتیت سبورئیک مؤثر است. مصرف مکملهای آلوئه ورا میتوانند به سرکوب عود علائم و کاهش شدت آن ها کمک کنند.
ملاحظات ایمنی در مصرف آلوئه ورا
بدون مشورت با پزشک به کودکان زیر 10 سال، مکمل های آلوئه ورا ندهید.
استفاده خوراکی
از آنجا آلوئه ورا برای درمان یبوست مفید است بنابراین مصرف آن می تواند باعث بروز عوارض جانبی، از جمله موارد زیر شود:
- گرفتگی شکم
- اسهال
- یبوست
- تغییر رنگ ادرار
استفاده موضعی
قبل از استفاده موضعی از آلوئه ورا، مقدار کمی از آن روی یک نقطه کوچک از پوست سالم بمالید. اگر در عرض ۱۲ تا ۲۴ ساعت هیچ واکنشی مشاهده نشد، احتمالاً استفاده موضعی آن برای شما بیخطر است.
واکنشهای آلرژیک میتوانند به مرور زمان ایجاد شوند، بنابراین در صورت بروز علائم آلرژی، استفاده از آلوئه ورای موضعی را متوقف کنید.
عوارض جانبی استفاده موضعی از آلوئه ورا عبارتند از:
- قرمزی
- سوزش
- گزش
- واکنش آلرژیک بالقوه در افراد دارای حساسیت پوستی
پروبیوتیکها
شواهد علمی در مورد اثربخشی مصرف پروبیوتیک ها در کاهش تعداد دفعات عود بیماری درماتیت سبوروئیک محدود است. با این وجود مصرف آنها با تقویت سیستم ایمنی و کاهش پاسخ های التهابی بدن، احتمالا ارزش امتحان کردن، دارند.
هشدار
به کودکان زیر ۱ سال هیچ محصول حاوی پروبیوتیک، مانند ماست یا مکملهای خوراکی، ندهید، زیرا در مورد اثرات آن در کودکان بسیار خردسال هنوز تحقیقاتی صورت نگرفته است.
روغن درخت چای
روغن درخت چای مدتهاست که به عنوان درمانی برای بسیاری از بیماریهای پوستی مورد مطالعه قرار گرفته است. این روغن دارای خواص ضد باکتری، ضد قارچ و ضد التهابی است.
استفاده موضعی از روغن درخت چای بیخطر است، اما باید با یک روغن حامل مانند روغن نارگیل یا زیتون رقیق شود. قبل از استفاده، ۳ تا ۵ قطره روغن درخت چای را با 30 میلی لیتر، روغن حامل مخلوط کنید. این کار میتواند به کاهش خارش و بهبود لکههای پوستیِ پوسته پوسته کمک کند.
روغن معدنی، بادام زمینی و روغن زیتون
از روغن معدنی، روغن بادام زمینی یا روغن زیتون می توان برای درمان درماتیت سبورئیک روی پوست سر استفاده کرد. این روغن ها را به مدت ۱ تا ۳ ساعت روی پوست سر خود استفاده کنید. سپس موها را شانه یا برس بزنید و بشویید.
سایر روغنهای ضروری
انواع روغنهای ضروری رقیق شده را میتوان به صورت موضعی روی پوست استفاده کرد تا به تسکین علائم درماتیت سبورئیک کمک کند.
روغن گل مغربی، روغن گل گاوزبان و روغن دانه انگور فرنگی سیاه نیز حاوی خواصی هستند که ممکن است برای درمان علائم این بیماری پوستی مفید باشند.
استفاده موضعی از این روغن ها به کاهش خارش و قرمزی پوست کمک می کند اما باید با یک روغن حامل مانند روغن نارگیل یا زیتون رقیق شوند.
هشدار
استفاده از روغنهای ضروری در کودکان خردسال، نوزادان، دوران بارداری و دوران شیردهی به طور کامل مورد مطالعه قرار نگرفته است. توصیه اکید می شود قبل از مصرف هر نوع روغن ضروری حتما با پزشک مشورت کنید.
روغنهای ضروری نباید بلعیده شوند و فقط باید به صورت موضعی یا از طریق دستگاه پخش کننده استفاده شوند.
خلاصه
درماتیت سبورئیک یک بیماری پوستی شایع است که باعث ایجاد بثورات خارشدار با پوستههای پوسته پوسته روی سر و سایر نواحی بدن مانند صورت، کشاله ران، زیر بغل، اطراف ناف و بین سینه ها میشود.
درماتیت سبورئیک قابل درمان نیست. گاهی اوقات به خودی خود برطرف میشود. اما در اغلب موارد یک مشکل مادامالعمر است که بهبود می یابد اما مجدداً عود می کند.
عوارض ناشی از این بیماری پوستی بسیار نادر است.
درمانهای اصلی درماتیت سبوره، شامپوها، کرمها و لوسیونهای دارویی هستند اما تغییر سبک زندگی و درمانهای خانگی نیز ممکن است به کنترل بیماری و بهبود علائم کمک کند.
