علائم و علل رینیت بارداری (گرفتگی بینی بارداری) چیست؟
به التهاب غشاهای مخاطی بینی که باعث گرفتگی بینی در دوران بارداری می شود، رینیت بارداری (Pregnancy-Rhinitis) می گویند. از آنجا که این نوع رینیت بدلیل عفونت یا آلرژی ایجاد نمی شود به آن «رینیت غیر آلرژیک» نیز می گویند.
گرفتگی و احتقان بینی در دوران بارداری معمولاً از سه ماهه دوم یا سوم بارداری شروع میشود و میتواند تا دو هفته پس از زایمان نیز ادامه داشته باشد.
آیا میدانید
از هر 5 زن باردار، 1 نفر به رینیت بارداری دچار می شود و معمولاً حدود 2 هفته پس از زایمان بهبود مییابد.
فهرست مطالب
رینیت بارداری چیست | علائم | علل | تشخیص و درمان | راهکارهای رفع گرفتگی بینی | سؤالات پرتکرار
رینیت بارداری چیست؟
رینیت بارداری که بعنوان رینیت غیرآلرژیک نیز شناخته می شود، گرفتگی یا انسداد بینی است که در اثر التهاب غشاهای داخلی بینی ایجاد می شود.
گرفتگی بینی و علائمی که یادآور سرماخوردگی است، معمولاً در اواخر بارداری و از هفته بیست و هشتم شروع می شود و حداقل شش هفته طول میکشد.
علائم
علائم آن مانند علائم رینیت آلرژیک (تب یونجه) است، از جمله:
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- تورم بینی
- عطسه
- خارش چشم
- ترشحات پشت حلق
- از دست دادن حس بویایی (آنوسمی)
- مشکل در خوابیدن (گرفتگی بینی معمولاً شب ها بدتر میشود)
علل
- رینیت بارداری بدلیل عفونت باکتریایی یا ویروسی اتفاق نمی افند بنابراین مسری نیست.
- همانند بسیاری از مشکلات دوران بارداری، هورمون ها در التهاب غشاهای داخلی بینی که منجر به گرفتگی بینی می شود، نقش دارند.
- به نظر میرسد که تغییر سطح هورمونها به ویژه استروژن و پروژسترون، بیش فعالی عروقی و بیشفعالی متابولیکی ناشی از بارداری از جمله علل اصلی رینیت غیرآلرژیک هستند.
- سیگار کشیدن نیز احتمال احتقان بینی در دوران بارداری را افزایش میدهد.
آیا میدانید
برخی زنان در طول چرخه قاعدگی و یا مصرف قرص های ضدبارداری، علائم رینیت غیرآلرژیک را تجربه می کنند.
تشخیص و درمان رینیت بارداری
در صورت وجود موارد زیر، تشخیص پزشک رینیت بارداری خواهد بود:
- مادر باردار چند هفته گرفتگی یا آبریزش بینی دارد
- آلرژی ندارد
- به سرماخوردگی یا عفونت سینوس مبتلا نیست
درمان
دوران بارداری، دوران بسیار حساسی برای مادر و جنین است و نباید به هیچ عنوان اقدام به خوددرمانی کرد. حتی برخی داروهای بدون نسخه که در حالت عادی مصرف آنها بی خطر است ممکن است در دوران بارداری، عوارض جدی برای مادر و به ویژه جنین به دنبال داشته باشند. بنابراین حتما برای درمان و استفاده از هر دارویی مانند آنچه در ادامه ذکر شده است، با پزشک خود مشورت کنید.
داروهای تجویزی برای درمان رینیت بارداری
کورتیکواستروئیدهای استنشاقی بینی
کورتیکواستروئیدهای استنشاقی بینی اغلب برای کنترل آسم در دوران بارداری تجویز میشوند اما در برخی موارد برای کنترل علائم رینیت بارداری نیز تجویز می شوند.
اولین انتخاب معمولاً، رینوکورت (بودزوناید) است، زیرا مطالعات نشان داده است که استفاده از آن در دوران بارداری بیخطر است. با این حال، اگر بودزوناید مؤثر نباشد، باید از سایر کورتیکواستروئیدهای استنشاقی بینی استفاده کرد.
ضد احتقانهای بینی
هشدار: بیشتر انواع ضد احتقانهای بینی در سه ماهه اول بارداری نباید استفاده شوند.
ضد احتقانهای بینی مانند آفرین (اکسی متازولین) در تسکین موقت گرفتگی بینی بسیار مؤثر هستند اما هرگز نبایدآنها را بدون نظر پزشک استفاده کرد. در صورت تجویز پزشک نیز، باید به مقدار کم و برای مدت زمان کوتاهی از آنها استفاده کرد. استفاده طولانی مدت از این اسپری ها (بیش از 3 روز) ممکن است باعث تشدید علائم و یا ایجاد اثر بازگشتی شود. اگر با متوقف کردن استفاده از اسپری، گرفتگی بینی بیشتر شود و برای باز نگه داشتن بینی به استفاده مداوم از اسپری وابسته شوید، به آن اثر بازگشتی می گویند.
به یاد داشته باشید که احتقان بازگشتی بینی، حتی پس از زایمان نیز ادامه می یابد.
هشدار
برخی مطالعات نشان میدهند که ضد احتقانهای بینی میتوانند برای جنین، به ویژه در سه ماهه اول، مضر باشند.
اگر فشار خون مادر نیز بالا باشد نباید از ضد احتقانهای خوراکی استفاده کند.
راهکارهای رفع انسداد سینوسها در دوران بارداری
راههای دیگری که برای کاهش گرفتگی بینی (رینیت) بارداری مفید است عبارتند از:
- نوشیدن آب فراوان
- محدود کردن مصرف نمک
- استفاده از دستگاه بخور سرد در کنار تختخواب
- بالا نگه داشتن سر هنگام دراز کشیدن با استفاده از بالش اضافی
- انجام ورزش های سبک و مناسب دوران بارداری تا با افزایش جریان خون به کاهش تورم رگهای خونی بینی کمک شود
- استفاده از اسپری نمکی بینی برای رقیق نگه داشتن ترشحات
- اجتناب از عوامل آلرژیزای شناخته شده مانند هوای آلوده، مواد شیمیایی یا دود سیگار
سؤالات پرتکرار
آیا رینیت بارداری همان سرماخوردگی است؟
خیر، سرماخوردگی یک بیماری عفونی ویروسی است در حالی که گرفتگی بینی بارداری ناشی از ویروس، آلرژی یا عفونت سینوس ها نیست.
گرفتگی بینی بارداری چقدر طول میکشد؟
میتواند 6 هفته و یا حتی تا 2 هفته پس از زایمان نیز ادامه داشته باشد.
رینیت در کدام هفته های بارداری شایع تر است؟
رینیت بارداری ممکن است در هر زمانی از دوران بارداری رخ دهد، اما در سه ماهه دوم شایعتر است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر گرفتگی یا آبریزش بینی زندگی روزمره شما را مختل کرده حتما، باید به پزشک مراجه کنید.
آیا میتوان در دوران بارداری از اسپری بینی استفاده کرد؟
استفاده از اکثر اسپریهای بینی در دوران بارداری بیخطر است. اسپریهای کورتیکواستروئید (مانند فلوناز و نازاکورت) و اسپریهای نمکی میتوانند علائم را تسکین دهند.
در مورد استفاده از اسپریهای ضد احتقان حاوی اکسی متازولین باید احتیاط کرد و هرگز بدون نظر پزشک از آنها استفاده نکرد. این اسپریها میتوانند باعث احتقان برگشتی شوند . علاوه براین شواهد علمی نشان میدهند که ضد احتقانهای بینی ممکن است برای جنین، به ویژه در سه ماهه اول، مضر باشند.
اگر فشار خون مادر نیز بالا باشد، نباید از ضد احتقانهای خوراکی استفاده کند.
آیا رینیت بارداری بر جنین تأثیر می گذارد؟
خیر این وضعیت برای جنین خطرناک نیست اما به طور کلی هر شرایطی که کیفیت زندگی مادر را تحت تأثیر قرار دهد، میتواند بر جنین نیز تأثیر بگذارد.
