خواص ضد دیابتی شنبلیله: آیا شنبلیله در کنترل دیابت مؤثر است؟
شنبلیله گیاهی از خانواده سویا است که به شکل های مختلف از دیرباز بعنوان دارو و غذا مورد استفاده قرار می گیرد. به نظر میرسد شنبلیله خواص ضد دیابتی مانند بهبود مقاومت به انسولین، به تأخیر انداختن تخلیه معده و کاهش جذب گلوکز دارد با این حال برای تأیید خواص ضد دیابتی شنبلیله، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
دیابت چیست؟
دیابت یک بیماری مزمن متابولیکی (مربوط به متابولیسم) است که بر توانایی بدن در تبدیل غذا به انرژی تأثیر منفی می گذارد و با بالا رفتن سطح قند خون همراه است. این بیماری که از شایع ترین بیماری های غدد است، به دلیل اختلال در ترشح انسولین یا عملکرد آن و یا هر دو ایجاد می شود.
بدن ما بیشتر غذایی را که می خوریم به گلوکز و قند تجزیه می کند و آن را وارد جریان خون می کند. وقتی سطح قند خون بالا میرود، سیگنالهایی به لوزالمعده ارسال می شود تا انسولین آزاد کند. این انسولین است که به سلولهای بدن اجازه میدهد از گلوکز به عنوان انرژی استفاده کنند.
مصرف گیاه شنبلیله چگونه به کنترل دیابت کمک می کند؟
شنبلیله
شنبلیله گیاهی از خانواده سویا است که میتوان آن را به شکل های مختلف استفاده کرد:
- تازه
- خشک
- برگ
- شاخه
- دانه
- ادویه
- مکمل
- طعمدهنده
دانههای گیاه شنبلیله بو و طعمی شبیه به شربت افرا دارند و میتوان از آن ها در مخلوط ادویهها برای کاری، سس و ترشی استفاده کرد یا به صورت پودر روی ماست و دسرها پاشید. همچنین میتوان آن ها را به چای اضافه کرد.
خواص ضد دیابتی شنبلیله
مطالعات روی حیوانات نشان میدهد که ترکیبات موجود در این گیاه خواص ضد دیابتی دارند که میتوانند در موارد زیر مفید باشند:
بهبود حساسیت به انسولین
حساسیت به انسولین به نحوه پاسخ سلولهای بدن به انسولین گفته میشود. وقتی حساسیت به انسولین بالا باشد، سلولهای بدن از گلوکز به طور مؤثرتری استفاده میکنند که منجر به کاهش قند خون میشود.
در مطالعه ای در سال ۲۰۱۸ مشخص شد، گیاه شنبلیله اثرات حساسکننده به انسولین دارد. در این مطالعه شرکت کنندگانی که به مدت ۱۰ روز دانه شنبلیله مصرف کردند، اثرات بهبود حساسیت به انسولین را تجربه کردند.
تأخیر در تخلیه معده
تخلیه معده به معنی مدت زمانی است که طول میکشد تا غذا پس از خوردن از سیستم بدن فرد خارج شود. دیابت میتواند باعث تخلیه سریع معده و در نتیجه افزایش ناگهانی قند خون پس از صرف غذا شود که افزایش موقتی قند خون است. این افزایش ناگهانی میتواند منجر به عوارض و علائم گوارشی شود.
مطالعات روی موشهای نر مبتلا به دیابت نشان میدهد که دانههای شنبلیله و خار مریم می توانند تخلیه معده را به تأخیر بیندازند و در نتیجه از افزایش سطح گلوکز خون پس از غذا جلوگیری کنند.
کاهش جذب گلوکز در روده
یکی دیگر از خواص ضد دیابتی شنبلیله کاهش جذب گلوکز در روده است. در مبتلایان به دیابت، بدن به اندازه کافی انسولین تولید نمیکند یا نمیتواند آن را به طور مؤثری استفاده کند. این اختلال باعث می شود قند زیادی در خون باقی بماند که میتواند به مرور زمان مشکلات جدی ایجاد کند مانند بیماری کلیوی، بیماری قلبی و از دست دادن بینایی.
در افراد مبتلا به دیابت معمولاً غلظت گلوکز در روده بالا است و افزایش پروتئینهایی که سدیم و گلوکز را منتقل میکنند میتواند احتمال هایپرگلیسمی یا قند خون بالا را افزایش دهد.
تحقیقات نشان میدهد که دانههای گیاه شنبلیله میزان جذب گلوکز را کاهش میدهند. اگر شنبلیله بتواند جذب گلوکز بالا در روده را کاهش دهد، در کاهش خطر ابتلا به هایپرگلیسمی مؤثر است.
آیا میدانید
موشهایی که با رژیم غذایی پرچرب به همراه دانه شنبلیله تغذیه میشوند، تحمل گلوکز بهتری نسبت به موشهایی که شنبلیله دریافت نمیکردند، داشتند. با این حال محققان دریافتند موشهایی که روی چرخ نخریسی ورزش میکنند، تحمل گلوکز بالاتری نسبت به موشهایی که شنبلیله مصرف میکنند، دارند. این نشان میدهد که رژیم غذایی کمچرب و ورزش میتواند نتایج بسیار بهتری نسبت به مصرف مکمل شنبلیله برای افراد مبتلا به دیابت داشته باشد.
عوارض جانبی مصرف شنبلیله
حتما قبل از مصرف دارویی گیاه شنبلیله با پزشک خود مشورت کنید. مصرف آن به شکل مکمل یا خوراکی می تواند در برخی افراد باعث عوارض زیر شود:
- اسهال
- سردرد
- سرگیجه
- واکنش آلرژیک شدید: افرادی که به بادام زمینی، نخود یا سایر حبوبات حساسیت شدید دارند احتمال دارد نسبت به شنبلیله نیز حساسیت داشته باشند (کهیر، خس خس سینه، آبریزش بینی یا حالت تهوع از علائم واکنش آلرژیک هستند)
- اُفت شدید قند خون (تعریق، لرزش یا رعشه، ضربان قلب سریع، گیجی، سرگیجه و خستگی بیش از حد از علائم اصلی اُفت قند خون هستند)
- اُفت پتاسیم (هیپوکالمی) که منجر به علائمی مانند ضعف یا گرفتگی عضلات، ضربان قلب یا ریتم غیرطبیعی قلب و احساس بیحسی یا سوزن سوزن شدن، می شود
- تشدید علائم آسم
- مشکلات کبدی
هشدار
مصرف گیاه شنبلیله در دوران بارداری و شیردهی در مقادیر بیشتر از مقادیری که معمولاً در غذاها یافت میشود، ایمن نیست. برخی تحقیقات نشان میدهد که مصرف غیر معمول شنبلیله باعث افزایش خطرمعلولیتهای مادرزادی می شود.
